Sesje, konferencje, sympozja

35 Lat Krzemienia Pasiastego w Biżuterii - Sesja Jubileuszowa

12 październik 2007, Ratusz Miasta, Sandomierz

Referat Cezarego Łutowicza - artysty złotnika

„- i co dalej”

            Zanim do tematu, pozwolę sobie na kilka słów.

W moim życiu z krzemieniem pasiastym spotykałem skrajnie różne reakcje. Niedowierzanie, zaprzeczenie, uśmiech powątpiewania. Ale byli ludzie którzy mówili „ma to sens”. Na tych wspierających budowałem codzienność, a ich zapał oraz przekazywana wiedza doprowadziły mnie do chwili dzisiejszej.

To geolog prof. Zdzisław Migaszewski uświadomił mi czym jest krzemień pasiasty, pokazał mi jego walory, ilustrował przykładami, dawał mi wiarę, wręcz zobowiązywał abym wprowadził go do biżuterii. Miał rację – dziękuję mu za to.

            Doktor archeologii Jerzy Tomasz Bąbel i długie z nim przyjacielskie rozmowy, czym był krzemień pasiasty dla człowieka w pradziejach, jego udział w obrzędach i magii pokazały mi związki tego kamienia ze sferą ducha człowieka. - To rozwija wyobraźnię, przekonuje, pogłębia myślenie, daje podstawy, determinuje działanie.

            Dyrektor Muzeum Sztuki złotniczej w Kazimierzu Dolnym Jerzy Żurawski zaprosił mnie abym przez cały rok 1985 eksponował swoją dużą wystawę biżuterii z krzemieniem w salach muzeum.

Pomysł pana dyrektora poparli swym autorytetem pp. Michał Gradowski, Joachim Sokólski oraz Stanisław Czarniecki, czemu dali wyraz w katalogu do wystawy. Wystawa ta bardzo przyczyniła sie do zaistnienia krzemienia w prasie i telewizji. Po wystawie w muzeum Złotnictwa zaczęły spływać zaproszenia z innych galerii i muzeów, niejednokrotnie zakończone zakupami do kolekcji. To duży krok w popularyzacji minerału.

            Osobne podziękowanie dla Stanisława Szwarc-Bronikowskiego wybitnego reżysera podróżnika i etnografa a przede wszystkim zdeklarowanego Sandomierzaka. W kilku swoich filmach zawarł problem krzemienia pasiastego oraz moje z nim zmagania.

            Przyszedł pomysł na Warsztaty Złotnicze. Do współpracy ze mną przy wspólnym dziele łatwo dawała się przekonać pani mgr Zofia Czub – dyrektor Muzeum Okręgowego w Sandomierzu. Oddelegowała do tych zadań kilku bardzo oddanych sprawie pracowników: panią mgr Bożenę Wódz zapobiegliwą, perfekcyjną, o łatwym kontakcie. Panią Bogusławę Gancarz, która wykonywała z dużym wyczuciem plastycznym oprawę graficzną publikacji towarzyszących Warsztatom Złotniczym i wystawom. Wszyscy pracownicy muzeum sprzyjali nam, wspierając wiedzą i wysiłkiem. Efekt wspólnej pracy – to jedyna w świecie kolekcja muzealna biżuterii z krzemieniem pasiastym w zbiorach sandomierskiego muzeum.

            Osobnym zagadnieniem jest „nasza” współpraca z Akademią Sztuk Pięknych w Łodzi. Pan prof. Andrzej Szadkowski admirator idei wprowadzenia krzemienia pasiastego do biżuterii wspierał i pomagał nam na odległość; dziękujemy mu za to. Profesor Andrzej Boss przekonał się, że kamień ten powinien zaistnieć w jego pracach, widziałem liczne na to przykłady. Trudno wymieniać wszystkich pracowników Katedry Projektowania Biżuterii ale wszystkim pomagającym bardzo dziękuję.

Prezes Stowarzyszenia Twórców Form Złotniczych – Andrzej Bielak uczestniczył w Warsztatach. Piękno naszego minerału widzimy w jego pracach, popularyzuje krzemień jak tylko może i gdzie tylko może.

Ostatnio Firma „Kruk” jedna z największych polskich firm zajmująca się produkcją jak też sprzedażą biżuterii w Polsce ale i za granicą, wprowadziła na rynek bardzo udaną kolekcję z sandomierskim kamieniem. Była to odważna próba wprowadzenia krzemienia na rynek jubilerski w dużej skali. Próba ta, o ile wiem, powiodła się nadspodziewanie. A głęboko przekonany do idei p. Wojciech Kruk jest sponsorem naszej sesji. Dziękuję mu za to.

To kilka osób, ale bez ich udziału krzemień nie zaistniałby w polskiej biżuterii. Dziękuję również wszystkim nie wymienionym, w tym władzom samorządowym, dziennikarzom. Bez naszego wspólnego działania to wszystko byłoby niemożliwe.

Rok 2007 to 35 lat mojej promocji krzemienia pasiastego. Efekty okazały się zaskakujące dla mnie samego. Minerał ten stał się  wyróżnikiem polskości w biżuterii. Zaakceptowały go gwiazdy światowej popkultury, obecnie jest  najmodniejszym polskim kamieniem. Udało się pokazać Polsce i światu, że mamy coś wyjątkowego i szczególnego. Kamień podniesiony z bruku polnej drogi trafił do biżuterii. Trafił na dobre, piszą o nim pisma fachowe „Polski Jubiler”, „Zegarki & Biżuteria”. Przez dziesiątki lat wystawiałem go wszędzie sam, moja biżuteria  była rozpoznawana. Obecnie na największych w Europie środkowej międzynarodowych targach biżuterii „Amberif” w Gdańsku około 30 firm pokazywało biżuterię z krzemieniem pasiastym. Wystawiałem go w całej Europie a ostatnio w Indiach. Kamień jest już znany w świecie.

            Jubileuszowy rok 2007 rozpocząłem dla mnie i krzemienia złożeniem dnia 3.01.2007  pisma do Burmistrza miasta Sandomierza. W piśmie tym cały swój dorobek, jak też krzemień pasiasty, już nie kamień dróg polnych a kamień jubilerski, składam swojemu miastu w darze z propozycją zastrzeżenia Sandomierzowi nazwy „Sandomierz Światową Stolicą Krzemienia Pasiastego”. Uzasadniając - W naszym mieście narodził się pomysł wykorzystania krzemienia pasiastego w biżuterii, tutaj to przetestowano, tutaj są pracownie obróbki, oprawy i miejsca sprzedaży, tu odbywają  się warsztaty twórcze oparte o ten minerał. Na koniec w Sandomierzu jest jedyna w świecie, przez to i najstarsza, kolekcja biżuterii z tym kamieniem, a dzisiejsze wydarzenie też świadczy za stolicą... Rozszerzeniem mego pomysłu  jest utworzenie Związku Miast związanych z tym surowcem pod wspólną nazwą „Krzemienna Kraina”. Proponowane Miasta to Sandomierz, Ożarów, Ćmielów, Ostrowiec i Iłża. Następny krok to opracowanie wspólnego programu opartego o fundusze Unii Europejskiej, wypromowanie regionalnego produktu, itd.

            Jak Państwo widzicie krzemień pasiasty jest ozdobą dawnej Ziemi Sandomierskiej, której centrum było nasze miasto.

Fakt mego pisma i zawartego w nim  pomysłu wychwyciła lokalna prasa. W ślad za artykułem zostałem zaproszony na spotkanie z Burmistrzem Ożarowa i w dniu 9.05.2007 powołaliśmy Grupę Inicjatywną – działania Sandomierza w  tej sprawie są trudne do określenia....

W zunifikowanej Unii europejskiej jest potrzeba identyfikacji z kulturą, miejscem, ziemią, towarem, produktem – myślę, że trzeba o tym pamiętać. Uważam, że jest to szansa dla regionu dawnej „Ziemi Sandomierskiej” która powinna być wykorzystana do tworzenia nowej tradycji, miejsc pracy i polskiej dumy.

            Kamień ten ze wszech miar trzeba chronić jako nasze wspólne dobro. Należy dać mu należne miejsce w polskiej biżuterii a nie na straganach w postaci tanich pamiątek. To deprecjonuje jego wartość. Wydobycie powinno być kontrolowane a status krzemienia prawnie określony. Obecne wydobycie powoduje niszczenie złoża, krajobrazu, powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi. W pogoni za pozyskaniem surowca są przypadki rozkopywania stanowisk archeologicznych, kategorycznie cos z tym trzeba zrobić.  Apeluję o konkretne działania, tak jak pomagaliście Państwo w promocji, tak pomóżcie w jego ochronie. Niech krzemień pasiasty nie będzie kamieniem jednego pokolenia.

Bardzo obciąża moje myślenie fakt, że jestem pośrednim sprawcą obecnej sytuacji.

Jak zwykle wiara i płynący z krzemienia optymizm mnie nie opuszcza.

Wiem, ze damy radę chronić i nobilitować nasz kamień.

Kochani dzięki Waszej pomocy udało się przypomnieć krzemień pasiasty – kamień optymizmu po 4 tys. lat zapomnienia – dziękuję wam wszystkim.

                                                                                                          Cezary Łutowicz

Sandomierz 10.10.2007

Cezary Łutowicz

Pl. Poniatowskiego 4

27-600 Sandomierz

www.krzemien-sandomierz.pl